Flanş Taleplerinde Belirtilmesi Gerekenler: Eksiksiz ve Açıklayıcı Bir Rehber

Bir projede satın alma aşamasına geldiğinizde en kritik adımlardan biri doğru flanşı seçmektir. Ancak bu aşamada çoğu ekip aynı sorularla karşılaşır: Hangi flanş kullanılmalı? Düz mü yoksa geçme mi? Paslanmaz çelik mi yoksa karbon çelik mi? Hangi norm ve hangi basınç sınıfı doğru olur?

Bu soruların net yanıtları olmadan verilen her sipariş, montaj uyumsuzluğu, proje gecikmesi veya ek maliyet gibi riskler taşır. Flanş, bir boru hattının en önemli bağlantı elemanlarından biri olduğu için talebin eksiksiz ve teknik olarak doğru hazırlanması hayati önem taşır.

PST Anatolia Çelik olarak, projeye en uygun flanşın hızlı ve doğru şekilde belirlenebilmesi için sipariş aşamasında mutlaka iletilmesi gereken kritik bilgileri aşağıda detaylı şekilde açıkladık.

1. Flanş Tipi

Bir flanş talebinin ilk ve en kritik adımı, kullanılacak flanş çeşidinin doğru belirtilmesidir. Her flanş tipi farklı çalışma koşullarına hitap eder ve yanlış seçim, montaj uyumsuzluğu veya sızdırmazlık sorunlarına neden olabilir. 

Bir flanş talebinde tip belirtilmezse, ölçüler doğru olsa bile tedarik ve montaj süreci durma noktasına gelir. Aşağıda başlıca flanş tipleri ve kullanım alanlarını listeledik. Eğer flanş çeşitleri ve kullanım alanları hakkında daha detaylı bilgi almak isterseniz, flanş çeşitleri nelerdir? yazımıza göz atabilir veya teknik ekibimize danışabilirsiniz.

• Welding Neck Flange (WN): Yüksek basınç ve sıcaklık altında güvenli bağlantı sağlar. Boyun yapısı kaynak bölgesindeki gerilimi azaltır. Endüstriyel tesislerde en çok tercih edilen flanş tipidir.
• Slip-On Flange (SO): Montajı kolaydır ve orta-düşük basınçlarda ekonomik bir çözümdür.
• Socket Weld Flange (SW): Küçük çaplarda yüksek basınç için idealdir. Kaynak içeri girmez, bu da sızdırmazlığı artırır.
• Threaded Flange (TH): Kaynak yapmanın uygun olmadığı sistemlerde tercih edilir.
• Blind Flange (BL): Hat sonlarını kapatmak için kullanılır. Kör flanşlar yüksek basınç dayanımına özellikle ihtiyaç duyar.
• Lap Joint Flange (LJ): Stub-end ile birlikte kullanılır. Paslanmaz boru – karbon flanş kombinasyonlarında maliyet avantajı sağlar.
• Spectacle Blind Flange – Spade & Spacer: Hat izolasyonu ve bakım süreçlerinde akışı kesmek veya açmak için kullanılır.
• Expander / Reducer Flange: Hat üzerinde çap büyütme veya küçültme gerektiğinde tercih edilir.
• RTJ (Ring-Type Joint) Flange: Metal contalıdır. Rafineri, petrokimya ve yüksek basınçlı kritik hatlarda kullanılır.
• Orifice Flange: Ölçüm orifisi takmak için özel olarak tasarlanmış delik ve bağlantı noktalarına sahiptir.
• Long Welding Neck (LWN) Flange: Basınçlı kaplarda, tank nozullarında ve özel ekipman bağlantılarında kullanılır.

2. Basınç Sınıfı (Pressure Rating)

Basınç sınıfı, flanşın dayanabileceği maksimum basıncı gösterir. Yanlış basınç sınıfı seçimi, montaj uyumsuzluğu ve ciddi güvenlik riskleri yaratır. 

Basınç sınıfları kullanılan standarda göre değişir:

• ASME: Class 150, 300, 600, 900, 1500, 2500
• EN / DIN: PN6, PN10, PN16, PN25, PN40, PN63, PN100, PN160, PN250
• JIS: 5K, 10K, 16K, 20K, 30K
• GOST: PN6’dan PN400’e kadar geniş bir basınç aralığı

Her basınç sınıfı, cıvata sayısı, delik çapı, flanş kalınlığı ve yüzey genişliği gibi kritik ölçüleri doğrudan etkiler. Bu nedenle basınç sınıfı siparişte mutlaka belirtilmelidir.

3. Flanş Standardı (Norm)

Aynı tip ve ölçüdeki flanş, farklı standartlarda üretilmişse montaj uyumu sağlanamaz. Bu nedenle hangi standardın kullanılacağı talepte açıkça belirtilmelidir.

Yaygın kullanılan flanş standartları:

• ASME B16.5: ½" – 24" arası flanşlar: Dünyada en yaygın kullanılan flanş standardıdır; petrol, gaz, kimya ve enerji tesislerinde küçük–orta çaplı hatların ana referansıdır.
• ASME B16.47 A/B: 26" – 60" büyük çaplar: Büyük boru hatları için geçerli tek ASME standardıdır; enerji santralleri ve su iletim projelerinde tercih edilir. Series A ve B farklı cıvata dizilimleri sunar.
• EN 1092-1: Avrupa’da yaygın çelik flanş standardı: Avrupa ve Türkiye’de en geçerli standarttır; PN basınç sınıflarıyla uyumludur ve proses tesislerinde en çok kullanılan normdur.
• DIN Flanşlar (eski DIN 2573, 2576, 2631–2638 serileri): Güncel olarak EN 1092-1’e dönüşmüş olsa da sektörde hâlâ “DIN flanş” olarak talep edilir. Özellikle Avrupa projelerinde sıkça karşımıza çıkar; PN sınıflarıyla uyumludur.
• JIS B2220: Japon standardı: Denizcilik ve Uzak Doğu pazarında en yaygın normdur; 5K, 10K, 16K gibi basınç sınıflarıyla bilinir ve Japon menşeli ekipmanlarla uyumludur.
• GOST 12820 / 12821 / 12836: Rus flanş normları: Rusya ve BDT ülkelerinde ana standarttır; PN6–PN400 aralığında geniş basınç seçenekleri sunar ve bölgedeki tesislerin büyük kısmı bu norma göre tasarlanmıştır.
• API 6A / 6B: Petrol & gaz kuyuları: Çok yüksek basınçlı ve ağır hizmet koşulları için geliştirilmiştir; özellikle kuyu başı (wellhead) ekipmanlarında kullanılır.

Farklı standartlar arasında delik sayısı, PCD, yüzey formu ve kalınlıklar değiştiği için, standardın talepte net belirtilmesi zorunludur.

4. Ölçüler: DN / NPS / Boru Et Kalınlığı

Flanşın boru ile uyumlu olabilmesi için ölçülerin doğru şekilde bildirilmesi gerekir.

• DN (Nominal Diameter): Avrupa normlarında kullanılan ölçü sistemidir. Örnek: DN50, DN100
• NPS (Nominal Pipe Size): ASME sistemidir. Örnek: 2”, 4”, 12”
• Boru et kalınlığı: SCH10, SCH40, SCH80, SCH160 gibi değerler özellikle WN ve SW flanşlarda zorunludur.

Talepte doğru ölçü verilmediğinde montaj sırasında flanş boruya tam oturmaz veya kaynak ağzı uyumsuzluğu ortaya çıkar.

5. Malzeme Kalitesi

Flanşın malzemesi yani, karbon çelik veya paslanmaz çelik flange seçimi çalışma koşullarına göre seçilmelidir. Akışkanın kimyasal yapısı, sıcaklık, basınç ve ortam şartları malzeme seçiminde belirleyici olur. Yanlış malzeme seçimi korozyon, çatlama veya servis ömrünün çok erken bitmesi gibi sorunlara yol açabilir.

Sık kullanılan malzemeler:

• Karbon çelik: A105, S235JR, S355JR
• Düşük sıcaklık çeliği: A350 LF2
• Paslanmaz çelik: 304, 304L, 316, 316L, Duplex (2205), Super Duplex
• Alaşımlı çelik: A182 F11, F22

6. Yüzey Formu (Facing Type)

Doğru yüzey tipi belirtilmediğinde conta seçimi de yanlış yapılır ve sistem sızdırmazlığı riske girer. Conta tipi ile birebir ilişkili olan yüzey formu, sızdırmazlık performansını belirleyen en önemli kriterlerden biridir.

• RF (Raised Face): Endüstride en yaygın kullanılan yüzeydir.
• FF (Flat Face): Döküm ekipmanlarla uyumludur.
• RTJ (Ring-Type Joint): Metal contalı ve yüksek basınçlı uygulamalar içindir.
• Male & Female / Tongue & Groove: Özel sızdırmazlık gerektiren uygulamalarda kullanılır.

7. Kaplama ve Yüzey İşlemleri

Çalışma ortamına göre flanşın yüzey koruması değişebilir. Kaplamanın belirtilmemesi tedarikte gecikme yaratabilir.

• Sıcak daldırma galvaniz (HDG): Harici ortamlar ve korozyona açık hatlar
• Epoksi boya: Su tesisleri ve kimyasal ortamlarda
• Pickling & Passivation: Paslanmaz çeliklerin yüzey temizliği
• Black coated: Karbon çelik için ekonomik bir koruma

8. Test ve Sertifikasyon Gereksinimleri

Bazı projelerde izlenebilirlik ve kalite kontrol ön plandadır. Bu durumlarda istenen testler siparişte belirtilmelidir.

• EN 10204 3.1 / 3.2 sertifikaları
• Hidrostatik test
• UT, MT, PT NDT testleri
• Isı işlem raporu

Bu belgeler talep edilmediğinde ürün sonradan test için geri gönderilmek zorunda kalabilir.

Bağlantılar Yarım Kalmasın!

Bir flanş talebi hazırlanırken doğru tip, standart, basınç sınıfı, malzeme, ölçü, yüzey formu ve kaplama bilgilerinin eksiksiz verilmesi, projenin sorunsuz ilerlemesini sağlar. PST Anatolia Çelik olarak, projelerinizi desteklemek ve doğru ürünü en hızlı şekilde tedarik edebilmek için teknik ekibimizle her zaman yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız. Teknik destek için bize info@pstcelik.com adresinden ulaşabilirsiniz.